Η ΑΤΑ ξανά στο προσκήνιο: Ανάμεσα στην ακρίβεια και τις αντοχές της αγοράς
Οι συζητήσεις για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) έχουν επανέλθει δυναμικά , καθώς εργαζόμενοι και εργοδοτικές οργανώσεις προετοιμάζονται για τον επόμενο γύρο διαβουλεύσεων στο Υπουργείο Εργασίας. Η πρόσφατη αύξηση του κόστους ζωής έχει φέρει ξανά στο προσκήνιο ένα θέμα που επηρεάζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και της επιχειρήσεις , με τις δύο πλευρές να διατυπώνουν αντικρουόμενα επιχειρήματα σχετικά με το θέμα του αν και πώς πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως ο μηχανισμός.
Η άνοδος των τιμών σε βασικά αγαθά, καύσιμα και υπηρεσίες έχει δημιουργήσει σημαντική οικονομική πίεση στα νοικοκυριά. Σε σύντομη συνομιλία με υπάλληλο του ιδιωτικού τομέα στη Λευκωσία, ο οποίος συστήθηκε ως Αντρέας Κυριακίδης περιέγραψε την καθημερινή δυσκολία προσαρμογής στις αυξημένες τιμές: «Το εισόδημά μας δεν αυξάνεται , αλλά οι ανάγκες μου έχουν ακριβύνει σχεδόν σε όλα. Η ΑΤΑ μάς βοηθά να μην χάσουμε την αγοραστική μας δύναμη. Τόνισε επίσης ότι η πλήρης εφαρμογή της ΑΤΑ θα αποτελούσε όχι μόνο οικονομική ανακούφιση , αλλά και απαραίτητη προστασία έναντι των επιπτώσεων του πληθωρισμού.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων παρουσιάζεται μια πιο σύγχρονη εικόνα . Μικρές και μεσαίες εταιρείες προειδοποιούν ότι η πλήρης εφαρμογή της ΑΤΑ μπορεί να επιβαρύνει ένα ήδη πιεσμένο λειτουργικό κόστος. Ο ιδιοκτήτης μικρής επιχείρησης στη Λάρνακα, Μιχάλης Στυλιανού, σημείωσε ότι «οι τιμές έχουν ανεβεί παντού και ο πελάτης δεν μπορεί να απορροφήσει άλλες αυξήσεις. Αν προστεθεί και νέο μισθολογικό βάρος, δεν αποκλείεται να δούμε μειώσεις προσωπικού».
Οι οικονομολόγοι που παρακολουθούν τις εξελίξεις διατηρούν πιο ισορροπημένη στάση, επισημαίνουν την ανάγκη ισορροπημένης προσέγγισης αναγνωρίζοντας τόσο την ανάγκη της προστασίας όσο και ανησυχίες των εργοδοτών Ορισμένες εισηγήσεις της συζήτησης περιλαμβάνουν προτάσεις όπως την στενευμένη εφαρμογή εφαρμογή της ΑΤΑ για χαμηλότερα εισοδήματα, η την προσαρμογή βάσει δεικτών παραγωγικότητας. Άλλες προσεγγίσεις προτείνουν ένα νέο υβριδικό σύστημα που θα ενεργοποιείται ανάλογα με τις οικονομικές συνθήκες ανάλογα με ευρωπαϊκές χώρες, όπου η τιμαριθμική αναπροσαρμογή δεν γίνεται αυτόματα αλλά υπό προϋποθέσεις.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω του ιστορικού της ΑΤΑ . Η ΑΤΑ, εφαρμόζεται στην Κύπρο για πολλές δεκαετίες, “ανεστάλη” το 2013 λόγω της οικονομικής κρίσης και επανήλθε μόνο εν μέρει τα τελευταία χρόνια. Το σημερινό κύμα ακρίβειας ωστόσο άνοιξε ξανά το θέμα, ενεργοποιώντας παλαιές αντιπαραθέσεις αναμεσά σε συνδικάτα και εργοδοτικούς φορείς.
Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη πολλά νοικοκυριά εκφράζουν ανησυχία για το πώς θα ανταποκριθούν στις αυξανόμενο κόστος ζωής . Μια εργαζόμενη στη Λεμεσό, η Ελένη Κυριακού, σχολίασε ότι «οι καθημερινές ανάγκες παραμένουν ίδιες. Εκείνο που αλλάζει είναι το κόστος . Χρειαζόμαστε μια λύση που να στηρίζει τον κόσμο, όχι να τον αφήνει στο όριο».
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τις επόμενες εβδομάδες θα διαμορφώσουν την μελλοντική πολιτική για την ΑΤΑ , επηρεάζοντας άμεσα χιλιάδες εργαζομένους και χιλιάδες επιχειρήσεις. Η μεγάλη πρόκληση για την κυβέρνηση είναι να βρει μια λύση που να μην επιβαρύνει δίκαια τα βάρη χωρίς υπερβολική πίεση σε εργαζομένους η εργοδότες , διασφαλίζοντας παράλληλα ισορροπία στην αγορά εργασίας και αποτελεσματική αντιμετώπιση της ακρίβειας.