Χαμηλή εμπιστοσύνη και αποχή: Η εικόνα της νεολαίας απέναντι στην πολιτική

Η σχέση των νέων με την πολιτική φαίνεται να δοκιμάζεται. Όχι επειδή η νεότερη γενιά δεν έχει άποψη ή ενδιαφέρον για τα κοινωνικά ζητήματα αλλά επειδή πολλοί νέοι νιώθουν ότι δεν ακούγονται πραγματικά μέσα στο πολιτικό σύστημα. Όλο και περισσότεροι νέοι δηλώνουν αποστασιοποιημένοι από την πολιτική, την ώρα που η ενημέρωση τους πραγματοποιείται κυρίως μέσα από τα social media. Η τάση αυτή, που συχνά περιγράφεται με τον όρο apolitic, συνδέεται με χαμηλή εμπιστοσύνη προς τα πολιτικά κόμματα και περιορισμένη συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες.

 

Τι είναι το apolitic

Ο όρος apolitic χρησιμοποιείται για να περιγράψει άτομα που επιλέγουν να κρατούν αποστάσεις από κομματικές ταυτότητες και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Στην παρούσα έρευνα, η στάση αυτή εκφράστηκε μέσα από αδύναμη ή αρνητική σχέση με την πολιτική, περιορισμένη εμπιστοσύνη προς τα κόμματα και αβεβαιότητα ως προς τη συμμετοχή στις εκλογές. Δεν πρόκειται για πλήρη άρνηση της πολιτικής διαδικασίας, αλλά για μια μορφή αποστασιοποίησης που συνδέεται με τις εμπειρίες και τις αντιλήψεις των ίδιων των νέων.

 

Τι αποκαλύπτουν οι απαντήσεις των νέων

Η σχέση των νέων με την πολιτική εμφανίζεται κυρίως αρνητική. Από τους τέσσερις νέους, οι τρεις δήλωσαν ότι έχουν είτε καμία είτε κακή σχέση με την πολιτική, ενώ μόνο ένας ανέφερε θετική στάση. Το στοιχείο αυτό καταγράφει σαφή απόσταση από τον πολιτικό διάλογο και περιορισμένο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις. Χαρακτηριστικές ήταν οι ίδιες οι διατυπώσεις τους. «Δεν έχω σχέση», ανέφερε ένας συμμετέχοντας. Άλλος δήλωσε ότι έχει «χάλια σχέση», ενώ ένας τρίτος περιέγραψε τη σχέση του ως «όχι πολύ καλή». Μόνο ένας από τους τέσσερις μίλησε για «καλή σχέση» με την πολιτική.

Αντίστοιχα χαμηλή εμφανίζεται και η εμπιστοσύνη προς τα πολιτικά κόμματα. Η πλειοψηφία δήλωσε ότι δεν τα εμπιστεύεται, ενώ μόνο ένας ανέφερε μερική εμπιστοσύνη. Χαρακτηριστικές ήταν οι φράσεις «δεν ισχύουν αυτά που λένε» και «είναι όλα ψέματα». Ένας συμμετέχοντας απάντησε «Δεν ξέρω, αλλά δεν εμπιστεύομαι», ενώ άλλος σημείωσε ότι τα κόμματα τον πείθουν «κάποιες φορές ναι, κάποιες όχι», οι οποίες δείχνουν δυσπιστία απέναντι στις πολιτικές υποσχέσεις και στη συνέπεια των κομμάτων. Οι απαντήσεις αυτές συνδέονται άμεσα με το αίσθημα απογοήτευσης που εκφράστηκε από τους συμμετέχοντες.

Οι απαντήσεις δείχνουν επίσης ότι η αποστασιοποίηση δεν εκφράζεται μέσα από έντονη πολιτική τοποθέτηση, αλλά κυρίως μέσω απομάκρυνσης από τον δημόσιο διάλογο. Κανένας από τους ερωτηθέντες δεν δήλωσε ενεργή κομματική ταύτιση, ενώ οι περισσότεροι ανέφεραν ότι δεν νιώθουν πως εκπροσωπούνται ουσιαστικά από κάποιο πολιτικό σχηματισμό. Η στάση αυτή φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με έλλειψη εμπιστοσύνης παρά με πλήρη αδιαφορία.

 

Σημαντική η ψήφος / περιορισμένη η συμμετοχή

Παρά τη χαμηλή εμπιστοσύνη, όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η ψήφος είναι σημαντική. Κάποιοι τη χαρακτήρισαν «πολύ σημαντική», ενώ άλλοι ανέφεραν ότι είναι απαραίτητη «για τη βελτίωση προβλημάτων». Η αναγνώριση αυτή δείχνει ότι οι νέοι κατανοούν τον ρόλο της δημοκρατικής διαδικασίας.

Ωστόσο, η πρακτική συμμετοχή εμφανίζεται πιο περιορισμένη. Δύο από τους τέσσερις δήλωσαν ότι δεν διαθέτουν εκλογικό βιβλιάριο. Από τους υπόλοιπους δύο, ο ένας ανέφερε ότι δεν σκοπεύει να ψηφίσει στις επόμενες εκλογές, ενώ μόνο ένας δήλωσε ότι θα συμμετάσχει. Τα δεδομένα αυτά καταγράφουν απόσταση ανάμεσα στη θεωρητική αποδοχή της σημασίας της ψήφου και στην ενεργή συμμετοχή.

 

Η πολιτική ενημέρωση στην εποχή των MKΔ

Η έρευνα ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των social media στην πολιτική ενημέρωση των νέων. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ενημερώνονται μέσω TikTok και Instagram. Ένας από αυτούς ανέφερε ότι παρακολουθεί πολιτικό περιεχόμενο «από αυτά που λέει ο Φειδίας Παναγιώτου» στο TikTok. Αντίθετα, μόνο ένας δήλωσε ότι χρησιμοποιεί εφαρμογές εφημερίδων για ενημέρωση.

Παρά το γεγονός ότι η ενημέρωση πραγματοποιείται κυρίως μέσω ψηφιακών πλατφορμών, οι συμμετέχοντες δεν ανέφεραν ότι αναζητούν συστηματικά πολιτική ανάλυση ή σε βάθος πληροφόρηση. Η ενημέρωση φαίνεται να προκύπτει περισσότερο μέσα από σύντομα βίντεο και περιεχόμενο που εμφανίζεται στη ροή των εφαρμογών. Το στοιχείο αυτό καταγράφει μια διαφορετική μορφή πολιτικής επαφής, λιγότερο οργανωμένη και περισσότερο αποσπασματική.

 

Οι λόγοι πίσω από την απογοήτευση της νεολαίας

Όταν ρωτήθηκαν τι τους απογοητεύει περισσότερο στην πολιτική, οι απαντήσεις επικεντρώθηκαν στην προπαγάνδα στα social media, στη διαφθορά, στις συγκρούσεις μεταξύ πολιτικών και στις υποσχέσεις που δεν υλοποιούνται. «Οι πολιτικοί λένε ότι θα κάνουν πράγματα αλλά στην τελική δεν τα κάνουν», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας συμμετέχοντας.

Οι τοποθετήσεις αυτές αποτυπώνουν αίσθημα πολιτικής κόπωσης και χαμηλής εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα. Η επανάληψη αρνητικών εμπειριών φαίνεται να ενισχύει τη στάση αποστασιοποίησης που καταγράφεται.

 

Τα ποσοστά μιλούν: Έλλειψη εμπιστοσύνης και εκπροσώπησης στους νέους

https://www.ant1live.com/politiki/663053_oi-neoi-gyrizoyn-tin-plati-stin-politiki-kai-ohi-adika

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από σχετικό ρεπορτάζ του ANT1 Live με τίτλο «Οι νέοι γυρίζουν την πλάτη στην πολιτική – και όχι άδικα», στο οποίο καταγράφεται ότι η πολιτική συμμετοχή των νέων παραμένει χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, το 28% δηλώνει ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα, ενώ το 24% αναφέρει ότι δεν αισθάνεται πως εκπροσωπείται από κάποιο κόμμα. Παράλληλα, αν και το 44% των νέων ενημερώνεται κυρίως από τα social media, το 83% δηλώνει ότι έχει εκτεθεί σε παραπληροφόρηση. Τα ποσοστά αυτά σκιαγραφούν ένα τοπίο απογοήτευσης αλλά και συνειδητοποίησης των προβλημάτων του δημόσιου λόγου. Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με τα ευρήματα της δικής μας έρευνας, όπου οι συμμετέχοντες εξέφρασαν χαμηλή εμπιστοσύνη προς τα κόμματα και επιφυλακτικότητα ως προς την εκλογική συμμετοχή, επιβεβαιώνοντας ότι η αποστασιοποίηση των νέων δεν αποτελεί ένδειξη αδιαφορίας, αλλά αντίδραση σε ένα σύστημα που δεν τους πείθει.

Συμπερασματικά, τα ευρήματα της έρευνας παρουσιάζουν μια νεολαία με αρνητική ή αδύναμη σχέση με την πολιτική και περιορισμένη εμπιστοσύνη προς τα πολιτικά κόμματα. Παράλληλα, οι νέοι αναγνωρίζουν τη σημασία της ψήφου, αλλά εμφανίζονται διστακτικοί ως προς τη συμμετοχή τους στις εκλογικές διαδικασίες και αυτό αφήνει ανοιχτά ερωτήματα. Η πολιτική ενημέρωση πραγματοποιείται κυρίως μέσω social media, γεγονός που διαμορφώνει διαφορετικό πλαίσιο πολιτικής πληροφόρησης. Το φαινόμενο apolitic, όπως προκύπτει από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων, συνδέεται με δυσπιστία, απογοήτευση και περιορισμένη ενεργή συμμετοχή, όπως καταγράφηκε στην παρούσα έρευνα.

Η εικόνα που προκύπτει δεν αποτυπώνει αδιαφορία απέναντι στα κοινωνικά ζητήματα, αλλά μια στάση επιφύλαξης απέναντι στον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος και των κομμάτων, καθώς και αναζήτησης διαφορετικών μορφών πολιτικής έκφρασης.

Το σχετικό δημοσιογραφικό βίντεο είναι διαθέσιμο εδώ:

https://drive.google.com/file/d/1g0rZD6XEDg0pduj_mcW7ZqH0XsblEaoL/view?usp=sharing