\
Σπουδάζουμε περισσότερο, αλλά μας στηρίζουν λιγότερο
Η Κύπρος πρωτοπορεί στην ισότητα φύλου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά υστερεί στην οικονομική στήριξη σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Περισσότερες γυναίκες στα πανεπιστήμια
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες γυναίκες στην Κύπρο φτάνουν στα πανεπιστήμια, κάτι που αντικατοπτρίζει μια σημαντική κοινωνική αλλαγή. Το 2022 σχεδόν 58% των φοιτητών στην Κύπρο ήταν γυναίκες, ποσοστό που την κατατάσσει στην κορυφή του ευρωπαϊκού Νότου όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αντίστοιχα, το 2013 οι γυναίκες αποτελούσαν περίπου το 52% των φοιτητών. Δηλαδή, μέσα σε δέκα χρόνια, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σταθερά, δείχνοντας πως όλο και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους.
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_enrt03__custom_18350268/default/table
Περισσότεροι φοιτητές, λιγότερη χρηματοδότηση
Στο γράφημα «Κύπρος, εξέλιξη φοιτητών και χρηματοδότησης» φαίνεται καθαρά ότι ο αριθμός των φοιτητών αυξάνεται σταθερά από το 2013 μέχρι το 2023 από περίπου 35.000 σε πάνω από 55.000 φοιτητές. Παρόλα αυτά, η δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή έχει μειωθεί περίπου κατά 16%. Δηλαδή, οι φοιτητές πολλαπλασιάζονται, αλλά η κρατική στήριξη δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό. Η Κύπρος επενδύει περίπου 6.900 ευρώ ανά φοιτητή, την ώρα που η Φινλανδία επενδύει σχεδόν 12.500 ευρώ και η Σουηδία πάνω από 11.800 ευρώ.
Η οπτικοποίηση κάνει το φαινόμενο ξεκάθαρο: η γραμμή που δείχνει τον αριθμό φοιτητών ανεβαίνει, ενώ η γραμμή της χρηματοδότησης κατεβαίνει, δείχνοντας την πίεση που δέχονται τα πανεπιστήμια και οι φοιτητές.
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_finf02__custom_18658594/default/table
Ίση συμμετοχή, άνιση στήριξη
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο. Από τη μια πλευρά η Κύπρος έχει πετύχει ισότητα φύλου, αφού οι γυναίκες αποτελούν πια την πλειοψηφία στα πανεπιστήμια. Από την άλλη, η ισότητα αυτή δεν συνοδεύεται από ίσες οικονομικές ευκαιρίες. Η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ανοιχτή, όμως η συνέχιση και ολοκλήρωση των σπουδών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική δυνατότητα της οικογένειας.
Πάνω από 40% των Κυπρίων φοιτητών δηλώνουν ότι εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους, ενώ 3 στους 10 αναφέρουν ότι δεν θα μπορούσαν να σπουδάσουν χωρίς την οικονομική βοήθεια των γονιών τους.
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_enrt03__custom_18350268/default/table
Περισσότερη στήριξη στη Σκανδιναβία
Η διαφορά αυτή γίνεται πιο ξεκάθαρη όταν συγκρίνουμε την Κύπρο με τις Σκανδιναβικές χώρες, όπως τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία, τη Δανία και την Ισλανδία. Στο γράφημα «Ισότητα Φύλου και Δημόσια Χρηματοδότηση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση» φαίνεται ότι οι χώρες του Βορρά διαθέτουν πολύ υψηλότερη χρηματοδότηση ανά φοιτητή (άνω των 11.000 ευρώ) και, ταυτόχρονα, σχεδόν ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών.
Αντίθετα, στις χώρες του Νότου, όπως η Κύπρος, η Ελλάδα και η Ισπανία, η δημόσια επένδυση στην εκπαίδευση είναι χαμηλότερη, ενώ οι γυναίκες υπερισχύουν. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ισότητα στη συμμετοχή, όμως όχι και στην οικονομική στήριξη. Με πιο απλά λόγια, οι γυναίκες σπουδάζουν περισσότερο, αλλά το κράτος δεν επενδύει αρκετά για να έχουν όλοι τις ίδιες ευκαιρίες.
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_finf02__custom_18658594/default/table
Εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, ή απλώς στατιστικά ίση;
Οι Σκανδιναβικές χώρες δείχνουν πώς η ισότητα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες μπορεί να συνδυαστεί με σωστή κρατική στήριξη. Εκεί, τα πανεπιστήμια είναι δωρεάν, οι φοιτητές παίρνουν οικονομική βοήθεια και το κράτος φροντίζει να μπορεί κάθε νέος να σπουδάσει, όποια κι αν είναι η οικονομική του κατάσταση. Στην Κύπρο, αντίθετα, η επιτυχία στις σπουδές εξαρτάται περισσότερο από την προσωπική και οικογενειακή προσπάθεια, κάτι που δείχνει ότι η ισότητα υπάρχει περισσότερο στους αριθμούς παρά στην πράξη.
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_finf02__custom_18658594/default/table
Η πρόοδος και το κενό
Τελικά, η Κύπρος έχει κάνει σημαντικά βήματα στην ισότητα των φύλων, αλλά η τριτοβάθμια εκπαίδευση παραμένει ταξικά άνιση. Οι γυναίκες σπουδάζουν περισσότερο από ποτέ, όμως το κράτος επενδύει λιγότερο ανά φοιτητή. Η ισότητα στην εκπαίδευση δεν μετριέται μόνο από το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών, αλλά και από το αν όλοι οι φοιτητές μπορούν να σπουδάσουν χωρίς οικονομικούς φραγμούς.
Ή, όπως συνοψίζουν τα ίδια τα δεδομένα, «Σπουδάζουμε περισσότερο, αλλά μας στηρίζουν λιγότερο».
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/educ_uoe_enrt03__custom_18350268/default/table