Μετανάστης ή γέφυρα; Η Κύπρος μπροστά στον καθρέφτη της
Φανταστείτε να φτάνετε σε μια χώρα χωρίς να ξέρετε τη γλώσσα της. Αυτή είναι η πραγματικότητα χιλιάδων μεταναστών στην Κύπρο.
Η μετανάστευση αποτελεί σημαντική θέση στο προσκήνιο της σύγχρονης εποχής μας. Συνδέεται και με άλλες κατηγορίες όπως κοινωνικές, οικονομικές, εκπαιδευτικές που υπάρχουν σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμα, ο όρος του μεταναστευτικού φαινομένου αναφέρεται στην περίπτωση όπου άνθρωποι μετακινούνται από την χώρα τους σε μία άλλη χώρα ή γενικότερα περιοχή με σκοπό και προορισμό έναν μόνιμο και καλύτερο χώρο να εγκατασταθούν. Παράλληλα, πάντα υπάρχουν λόγοι που οδηγούν ένα μέρος ανθρώπων στην μετανάστευση οι οποίοι είναι πολλοί και διαφορετικοί. Σε αρκετά συχνές περιπτώσεις, οι λόγοι αυτοί έχουν να κάνουν με καλύτερες ευκαιρίες στον επαγγελματικό τομέα, μία πιο αξιόλογη ζωή αλλά ακόμα και λόγω ασφάλειας και εκπαίδευσης.
Στον παρόν κόσμο της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας, τα φαινόμενα ανθρώπινων μετακινήσεων σε άλλες χώρες έχουν μεγιστοποιηθεί αισθητά και το γεγονός αυτό δεν επηρεάζει μόνο τις χώρες που υποδέχονται τα μεταναστευτικά κύματα, αλλά και αυτές που είναι η χώρες προέλευσης των μεταναστών. Σύμφωνα με έρευνες , η μετανάστευση είναι ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της παγκοσμιοποίησης και ασκεί επιρροή στις δομές του κοινωνικού και οικονομικού τομέα αλλά και των σύγχρονων κοινωνιών. Ακόμα, οι ροές της μετανάστευσης αποτελούν σημαντικό ρόλο στο να δημιουργούνται πολυπολιτισμικές κοινωνίες, όπου επηρεάζουν το σύστημα λειτουργίας των σύγχρονων κρατών.
Παράλληλα αναφέρουν ότι μεγάλοι αριθμοί σε παγκόσμιες πόλεις μαζεύουν δραστηριότητες οικονομίας , και αναζητούν εργατικό δυναμικό, όπου με τον τρόπο αυτό προσελκύει μεγάλα κύματα μεταναστών που ψάχνουν για δουλειά και περισσότερες ευκαιρίες. Σε αυτό το πλαίσιο, το μεταναστευτικό φαινόμενο δεν περιστρέφεται μόνο γύρω την από την εργασία αλλά και από την εκπαίδευση.
Έρευνες επίσης, δείχνουν ότι αρκετοί φοιτητές έχουν ως επιλογή τις σπουδές στο εξωτερικό ψάχνοντας πιο μελλοντικά αποτελούμενες ευκαιρίες για το επάγγελμα τους. Έτσι, η φοιτητική μετακίνηση αποτελεί ένα παράδειγμα σύγχρονης ,μετανάστευσης. Το μεταναστευτικό φαινόμενο, είναι σύνθετο και επηρεάζει ολοκληρωτικά τους τομείς της σύγχρονης ζωής, καθώς αποτελεί παράγοντα όλο και μεγαλύτερων φαινομένων με το πέρασμα των χρόνων.
Η μετανάστευση στην Κύπρο και οι προκλήσεις στην ένταξη .
«Μετανάστες φοιτητές παρακολουθούν διάλεξη μαζί με εγχώριους φοιτητές στο αμφιθέατρο του πανεπιστημίου»
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορούν να παίξουν ρόλο στο πως ένας μετανάστης εύκολα ή δύσκολα θα ενταχθεί στην χώρα υποδοχής. Ένας σημαντικός παράγοντας για το πώς εύκολα θα ενταχθεί ένας μετανάστης, είναι η γλώσσα. Στην Κύπρο είναι δύσκολο, γιατί έκτος από τους Ελλαδίτες, καμία άλλη χώρα δεν μιλάει ελληνικά. Αυτό το γεγονός κάνει την ένταξη τους ακόμα πιο δύσκολη στην κυπριακή κουλτούρα. Εκτός από τη γλώσσα, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες όπως είναι τα ήθη και έθιμα. Ακόμα ένας παράγοντας είναι η θρησκεία, μετανάστες οι οποίοι προέρχονται από ευρωπαϊκά κράτη είναι πιο εύκολο να ενταχθούν στην κυπριακή κοινωνία, λόγω του ότι πλέον ο τρόπος ζωής τους είναι πιο κοντινός στον δικό μας και παρόλο την έλλειψη της γλώσσας, οι περισσότεροι μιλούν την αγγλική, η οποία είναι η γλώσσα που μιλούν αρκετά στην Κύπρο .Τώρα όσον αφορά άτομα που προέρχονται από Ανατολικά κράτη ή Αφρικανικά, τους είναι λίγο πιο δύσκολο να ενταχθούν στην Κύπρο, για τους λόγους ότι έχουν αρκετά διαφορετικό τρόπο ζωής όπως και θρησκεία. Ένα παράδειγμα είναι ότι αρκετές από τις γυναίκες που είναι μουσουλμάνες φοράνε μαντίλα. Επίσης, τα άτομα τα οποία έχουν Αφρικανική καταγωγή είναι μαύροι και για αυτά τα άτομα είναι πολύ πιο δύσκολο να ενταχθούν στην κυπριακή κοινωνία, λόγω του ότι στην Κύπρο υπάρχουν αρκετά στερεότυπα και ρατσισμός. Εκτός από τους εξωτερικούς παράγοντες όπως η γλώσσα και η θρησκεία, υπάρχει και ο ψυχολογικός παράγοντας. Πολλοί μετανάστες νιώθουν μοναξιά και αποξένωση, ειδικά τους πρώτους μήνες στη νέα χώρα. Αυτό επηρεάζει άμεσα την ικανότητά τους να δημιουργήσουν σχέσεις και να ενταχθούν στην κοινωνία.
«Μετανάστες φοιτητές που κάθονται και διαβάζουν στο Μόλο της Λεμεσού»
Στην σύγχρονη κοινωνία, οι μετανάστες αντιμετωπίζουν αρκετές δυσκολίες που επηρεάζουν την καθημερινότητα τους και την ένταξη τους στη χώρα όπου ζουν. Ένα από τα πιο βασικά προβλήματα είναι τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις που υπάρχουν απέναντι τους . Σύμφωνα με έρευνες πολλές φορές οι άνθρωποι σχηματίζουν άποψη χωρίς να έχουν πραγματική γνώση, βασιζόμενοι σε όσα ακούν ή βλέπουν στα μέσα ενημέρωσης.
Τα στερεότυπα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε αρνητική στάση απέναντι στους μετανάστες και σε συμπεριφορές που φτάνουν μέχρι τον ρατσισμό. Για παράδειγμα, κάποιοι θεωρούν ότι οι μετανάστες «παίρνουν τις δουλειές» ή ότι δεν μπορούν να προσαρμοστούν, κάτι που δεν ισχύει πάντα. Αυτές οι αντιλήψεις δημιουργούν εμπόδια και κάνουν πιο δύσκολη την αποδοχή τους από την κοινωνία.
Επιπλέον, οι μετανάστες που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά ή θρησκευτικά περιβάλλοντα συχνά αντιμετωπίζουν ακόμη περισσότερες δυσκολίες. Αυτό συμβαίνει γιατί προσπαθούν να προσαρμοστούν σε ένα νέο τρόπο ζωής ενώ ταυτόχρονα θέλουν να διατηρήσουν την ταυτότητα τους . Αυτό μπορεί να επηρεάσει την επικοινωνία τους με τους άλλους και την ένταξη τους .Πιστεύουμε ότι αυτές οι αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για την κοινωνία μας.
Μέσα από την έρευνα φαίνεται ότι η σωστή ενημέρωση και η κατανόηση μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση αυτών των φαινόμενων . Η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι σημαντική ώστε να δημιουργηθεί μια κοινωνία πιο δίκαιη και ανοιχτή για όλους.
Κοινωνική ένταξη στην καθημερινή ζωή
«Μετανάστες φοιτητές που περπατούν στην Λεμεσό»
Όμως η μετανάστευση δεν παρουσιάζει μόνο αρνητικές επιδράσεις σε μια χώρα αλλά και θετικές. Αρχικά οι μετανάστες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της οικονομίας μιας χώρας, αφού καλύπτουν πολλές θέσεις εργασίας τις οποίες δεν καλύπτουν οι ντόπιοι. Συγκεκριμένα, οι ντόπιοι πολλές φορές θεωρούν αρκετά υποτιμητικό να εργάζονται σε συγκεκριμένα επαγγέλματα. Έτσι τα συγκεκριμένα επαγγέλματα δεν έχουν ζήτηση και αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στον εντοπισμό προσωπικού και μείωση του υπέρογκου φόρτου εργασίας στους λίγους ντόπιους που αποφασίζουν να τα επιλέξουν. Έτσι οι θέσεις εργασίας καλύπτονται από μετανάστες οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν στερεοτυπικά τις συγκεκριμένες θέσεις, καθώς κύριο μέλημά τους είναι να καταφέρουν να επιβιώσουν σε μια κοινωνία, η οποία πολλές φορές δεν είναι και η πιο φιλική και φιλόξενη προς αυτούς.
Η πολιτισμική ποικιλομορφία είναι επιπλέον μια θετική επίδραση της μετανάστευσης, καθώς το γεγονός ότι στη χώρα υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί πολιτισμοί λόγω των διαφορετικών υποβάθρων, διαφορετικής κουλτούρας και εμπειριών, τα οποία οδηγούν σε διαφορετικό τρόπο σκέψης άρα και στην ύπαρξη πολλών διαφορετικών ιδεών. Συγκεκριμένα πολλές από τις μεγάλες εταιρείες όπως η Google και η Apple ιδρύθηκαν ή αναπτύχθηκαν από μετανάστες ή παιδιά μεταναστών. Για παράδειγμα ο Steve Jobs, ο ιδρυτής της Apple, είναι γιος Σύρου μετανάστη. Δεν είναι αμελητέο και ότι σε καλλιτεχνικούς χώρους όπως η μουσική, η τέχνη και η γαστρονομία, τα πιο ωραία και πρωτότυπα αποτελέσματα προκύπτουν μετά από ανάμειξη πολλών διαφορετικών υλικών, ήχων, χρωμάτων. Έτσι είναι και μια κοινωνία· όταν σε μια κοινωνία αναμείξουμε πολλούς διαφορετικούς πολιτισμούς, η κοινωνία αποκτά περισσότερο ενδιαφέρον. Στην Κύπρο συγκεκριμένα, η παρουσία μεταναστών έχει εμπλουτίσει την τοπική γαστρονομία, την τέχνη και την καθημερινή ζωή. Εστιατόρια, μαγαζιά και εκδηλώσεις από διαφορετικές κουλτούρες έχουν γίνει πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της κυπριακής κοινωνίας.
Μια μικρογραφία της κοινωνίας μας είναι και τα πανεπιστήμια. Οι διεθνείς φοιτητές λειτουργούν ως γέφυρες μεταξύ των χωρών και των πανεπιστημίων. Συγκεκριμένα, πολλά ιδιωτικά πανεπιστήμια καταρτίζονται σε μεγαλύτερο ποσοστό από μετανάστες φοιτητές παρά από εγχώριους φοιτητές.
Όλα αυτά όμως δεν συμβαίνουν αυτόματα. Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό των μεταναστών, απαιτούνται συγκεκριμένες πολιτικές. Η ένταξη δεν είναι μόνο ευθύνη του μετανάστη· είναι αμφίδρομη διαδικασία που απαιτεί και από την κοινωνία υποδοχής να κάνει βήματα. Το βασικό εμπόδιο για κάθε μετανάστη είναι η γλώσσα. Αν δεν μπορούν να επικοινωνήσουν σαφώς, δεν μπορούν να εργαστούν, να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Άρα σαν λύση προτείνουμε δωρεάν ή προσιτά μαθήματα γλώσσας για μετανάστες. Επιπλέον πολλοί μετανάστες κατέχουν υψηλό επίπεδο μόρφωσης και αντιμετωπίζουν διακρίσεις στην αγορά εργασίας. Άρα σαν λύση προτείνουμε να υπάρχουν νόμοι και πολιτικές που να τους προστατεύουν. Εξίσου σημαντική είναι και η εκπαίδευση της κοινωνίας. Σχολεία και πανεπιστήμια μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των στερεοτύπων, καλλιεργώντας από μικρή ηλικία την αποδοχή της διαφορετικότητας. Στο τέλος, κάθε μετανάστης κουβαλά μαζί του όχι μόνο τις ανάγκες του, αλλά και τις δυνατότητές του. Εμείς επιλέγουμε τι θα δούμε.
«Μετανάστες φοιτητές που κάθονται και διαβάζουν στο προαύλιο του πανεπιστημίου»
Η σχετική ραδιοφωνική εκπομπή είναι διαθέσιμη εδώ:
https://drive.google.com/file/d/1Vc1TJCNwVgOLne3NLM-md2Vj5kJu5GbL/view?usp=sharing