Οι νέοι και η πολιτική: Ανάμεσα στην απογοήτευση και την αποστασιοποίηση

Η σχέση των νέων με την πολιτική παραμένει σύνθετη και συχνά αντιφατική. Στη συνέντευξη με τον Φώτη Χατζησάββα, πρώην πρόεδρο της Πρωτοπορίας ΤΕΠΑΚ και σήμερα κοινωνικοβουλευτικό συνεργάτη, αναδεικνύονται ζητήματα που επηρεάζουν τη νεολαία σήμερα και ειδικότερα το φαινόμενο των νέων που δηλώνουν «απολιτίκ». Όπως προκύπτει από τη συζήτηση, οι νέοι δεν είναι απαραίτητα αδιάφοροι για την πολιτική, όμως συχνά νιώθουν απογοητευμένοι, μη εκπροσωπούμενοι και απομακρυσμένοι από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και επικοινωνεί το πολιτικό σύστημα.

Η συμμετοχή των νέων αλλάζει μορφή

Αναφερόμενος στη συμμετοχή των φοιτητών, ο Φώτης Χατζησάββα σημειώνει ότι «πλέον οι φοιτητές δεν ασχολούνται τόσο με το ιδεολογικό κομμάτι των παρατάξεων. Περισσότερο τους ενδιαφέρει ποιος μπορεί να τους βοηθήσει πρακτικά στο πανεπιστήμιο και ποιος είναι πιο κοντά στον φοιτητή». Παράλληλα, επισημαίνει ότι «η συμμετοχή στις εκλογές φτάνει περίπου το 50%, που είναι σίγουρα καλύτερο ποσοστό από αυτό των ευρωεκλογών».

«Απολιτίκ»: μια παρεξηγημένη έννοια

Σε σχέση με τον όρο «απολιτίκ», ο ίδιος είναι ξεκάθαρος: «Δεν συμμερίζομαι τον όρο “απολιτίκ”. Ό,τι υπάρχει γύρω μας έχει σχέση με την πολιτική. Ακόμα και κάτι απλό, όπως η αύξηση της τιμής της βενζίνης, σε βάζει σε σκέψεις ότι κάτι συμβαίνει». Όπως τονίζει, «ακόμη και αυτοί που δηλώνουν απολιτίκ, στην ουσία ασκούν μια μορφή πολιτικής είτε μέσα από απαξίωση είτε μέσα από λαϊκισμό».

Απογοήτευση και αντισυστημική στάση

Ο Φώτης Χατζησάββα ξεχωρίζει επίσης την αδιαφορία από τη συνειδητή αποστασιοποίηση. «Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το να θέλεις να ασχοληθείς με κάτι είναι θετικό. Όμως, το να ασχολείσαι βασιζόμενος μόνο στην κριτική των άλλων κομμάτων και στα αρνητικά τους είναι διαφορετικό». Προσθέτει ακόμη ότι «πολλοί δηλώνουν “αντισυστημικοί” και “απολιτίκ” γιατί αυτό ελκύει τον κόσμο. Υπάρχει αγανάκτηση και οργή στην κοινωνία, και έτσι ο κόσμος σκέφτεται να στηρίξει κάποιον εκτός συστήματος ενώ στην πραγματικότητα και αυτός ανήκει στο σύστημα, απλώς λειτουργεί διαφορετικά». Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνει ότι κάποιοι νέοι υποψήφιοι αξιοποιούν «διαφορετικά μέσα, όπως το TikTok, αντί για τις παραδοσιακές μεθόδους».

Ο ρόλος των social media

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο των social media. Η συζήτηση καταγράφει ότι η στροφή προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «έχει φτάσει σε υπερβολικό βαθμό» και ότι «όλοι οι υποψήφιοι, από όλα τα κόμματα και τις πόλεις, ακολουθούν τον αλγόριθμο, κάτι που κουράζει τον κόσμο». Ο Φώτης Χατζησάββα συνδέει αυτή την εξέλιξη με «την απαξίωση των θεσμών στο κυπριακό πολιτικό σύστημα». Όπως λέει, «πλέον, ο καθένας μπορεί να θέσει υποψηφιότητα και να βρει κόσμο που να τον πιστεύει. Ωστόσο, ο κόσμος δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τι είναι αληθινό και τι όχι».

Προσθέτει επίσης ότι «δεν υπάρχει χρόνος για βαθύτερη ενημέρωση, όπως μια τηλεοπτική εκπομπή διάρκειας μίας ώρας. Αντίθετα, το TikTok προσφέρει σύντομη πληροφορία ακόμη κι αν είναι μισή αλήθεια». Κατά τη δική του εκτίμηση, «πολλοί δεν μπαίνουν στη διαδικασία να ψάξουν περισσότερο», ενώ παρατηρείται «έντονη αρνητικότητα και “ξέσπασμα” στα σχόλια».

Η αντίφαση της συμμετοχής

Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφορά και την απαξίωση προς τις πολιτικές εκλογές, παρά το γεγονός ότι οι νέοι δηλώνουν πως θέλουν να ενημερώνονται και να ασχολούνται. Όταν τέθηκε το εύρημα της έρευνας ότι το 60–70% των φοιτητών 18–25 δεν έχουν εκλογικό βιβλιάριο, η απάντηση ήταν ότι «όλοι λένε ότι θέλουν να αλλάξουν το σύστημα», αλλά «στην πραγματικότητα όμως, πολλοί δεν θέλουν όντως να το αλλάξουν».

Όπως σημειώνει, «οι νέοι λένε ότι θέλουν να τα αλλάξουν όλα, αλλά όταν φτάνει η στιγμή να κάνουν το απλό βήμα όπως να βγάλουν εκλογικό βιβλιάριο, που πλέον γίνεται σε λίγα λεπτά από το κινητό, δεν το κάνουν».

Έλλειψη γνώσης και απογοήτευση

Στη συνέχεια εξηγεί ότι «ο κόσμος δεν γνωρίζει βασικά πράγματα». Δίνει ως παράδειγμα ότι «η Βουλή δεν μπορεί απλά να αποφασίσει να δώσει χρήματα ή να αυξήσει επιδόματα όπως νομίζουν πολλοί», ενώ «πολλοί υποψήφιοι λένε πράγματα όπως “θα αυξήσουμε τις συντάξεις”, ενώ η Βουλή δεν μπορεί να αυξήσει ούτε τον κρατικό προϋπολογισμό».

Αυτό, όπως αναφέρει, δημιουργεί μεγαλύτερη απογοήτευση και οδηγεί τους νέους στο να «προτιμούν να μπουν στο TikTok ή στο Instagram και να ασχοληθούν με άλλα πράγματα».

Η σημασία της πολιτικής παιδείας

Στη συνέντευξη αναφέρεται ακόμη ότι η πολιτική αγωγή στα σχολεία «πρέπει να γίνει με τρόπο που να είναι ενδιαφέρον», γιατί πολλοί νέοι «δεν μπορούν να καταλάβουν τις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης ή τις ευρωεκλογές, και δεν γνωρίζουν τη διαφορά με τις βουλευτικές εκλογές».

Το μέλλον της συμμετοχής των νέων

Τέλος, για το μέλλον της συμμετοχής των νέων, εκτιμά ότι «τα ποσοστά της αποχής θα αυξηθούν το 2028» και ότι μπορεί να υπάρξει «50% αποχή».

Παρ’ όλα αυτά, στέλνει και ένα σαφές μήνυμα: «Αν κάποιος δεν πάει να ψηφίσει, δεν μπορεί στη συνέχεια να ασκήσει κριτική. Από τη στιγμή που δεν συμμετέχεις, δεν εκφράζεις άποψη». Και «ακόμη και αν δεν τον εκφράζει κανείς, μπορεί να πάει να ψηφίσει λευκό, ώστε να δηλώσει τη στάση του».

Τα σχετικά podcast είναι διαθέσιμα εδώ:

https://drive.google.com/file/d/1GC1PHuqA3p9-xv0KwtE5HmGKZRI_KoYz/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1cyEhbDjC7KYSEVRfz48kpX0pwp0wSyeS/view?usp=sharing